Teplice nad Bečvou [polsky]

Funkcjonalizm i dekoratywizm pierwszej połowy lat 20. XX wieku.

Uzdrowisko tworzy kilka cennych pod względem architektonicznym budynków. Do najcenniejszych należą budynki w stylu funkcjonalistycznym zaprojektowane przez czołowych czeskich architektów. Charakterystyczną dla uzdrowiska budowlą jest funkcjonalistyczny dom zdrojowy Bečva autorstwa architekta Karela Kotasa, będący chronionym zabytkiem kultury.

Cennym budynkiem jest też dom zdrojowy Praha, który został zbudowany w latach 1931-1932 według projektu Aloisa Jambora. Pięciokondygnacyjny, wolnostojący budynek ma nietypowo zaokrągloną podstawę, płaski dach i rozległe tarasy. 

Inne zabytkowe obiekty to: dom zdrojowy Slovenka (1925, projekt J. Svobody, dekoratywizm), dom Morava (122-1924, projekt Jana Rubý, dekoratywizm). 

Pod względem architektonicznym cenne są nie tylko budynki uzdrowiskowe i kolumnada (Oskar i Elly Olár, zbudowana w 1947 roku), ale także pawilony pijalni. Przykładem może być neoklasycystyczny pawilon Kropača z 1925 roku, pawilon Gallaša dokończony w 1939 roku według projektu Karela Kotasa, pawilon Jurika z 1970 roku zaprojektowany przez Irenę Čehovską czy pawilon Janáčka, wybudowany w 1996 roku według projektu Tomáša Kočnara i Petera Nagy.

Na terenie uzdrowiska znajdują się też cenne, prywatne wille, które zostały wpisane do rejestru zabytków: Willa Ladislava Říhovskiego (stylistycznie czysto funkcjonalistyczna willa z lat 1933–1934, projekt: Oskar i Ella Olár), Willa Oskara Leo Sterna (przykład funkcjonalistycznego budynku mieszkalnego, połączonego z dostoswanym środowiskiem naturalnym, realizacja 1938-1939, projekt: Karel Caivas).

Pierwsza wzmianka o uzdrowisku pochodzi z 1520 roku, gdy leczył się tu właściciel miejscowego majątku Vilém z Pernštejna, który cierpiał na podagrę. Fundamenty pod miejscowe lecznictwo uzdrowiskowe położył w 1553 roku właściciel Ziem Hranickich Jan Kropáč z Nevědomí, który w trakcie poszukiwania złóż rudy żelaza odkrył źródła mineralne. Dalszy rozwój uzdrowiska przerwała wojna trzydziestoletnia. Uzdrowisko zostało ponownie otwarte w 1815 roku dzięki Franciszkowi Józefowi z Dietrichsteinu. Nowożytny rozwój uzdrowiska nastąpił w okresie międzywojennym, gdy zaczęto budować nowe sanatoria, w 1922 roku Sanatorium dla kobiet i mężczyzn – dziś dom zdrojowy Moravan, w 1925 roku ówczesny dom Slovenka, w 1929 roku budynek Grandhotelu Klíč, dziś dom zdrojowy Janáček. W czasie wojny uzdrowisko zostało przekształcone w szpital wojskowy, zostało przejęte przez niemiecką administrację wojskową i było przeznaczone wyłącznie dla Niemców. Kompleks uzdrowiskowy zaczął się ponownie rozwijać po 1957 roku. Obecnie kompleksem uzdrowiskowym zarządza spółka Lázně Teplice nad Bečvou, a.s., która powstała w 1992 roku.

Naturalny park krajobrazowy obejmujący kolekcje drzew, ściśle związany z obiektami architektonicznymi. Obecne nasadzenia pochodzą z początku lat 30. XX wieku.

Arboretum Średniej Szkoły Leśnej (3 km od kompleksu uzdrowiskowego) powstało na przełomie XIX i XX wieku. Wykorzystywany jest głównie do nauczania uczniów wszystkich typów szkół oraz do kształcenia ogólnego w zakresie ochrony przyrody. Dziś na powierzchni 3 ha rośnie ponad 225 gatunków roślin drzewiastych. Częścią tego terenu jest również ścieżka dydaktyczna. 

Jednostka hydrogeologiczna
Flisz w dorzeczu Bečvy (3221)

Typ źródeł
Ciepła szczawa (temperatura 22˚C) typu Ca-HCO3.
Źródła mineralne powstają na głębokości od 1500 do 2000 metrów, gdzie znajdują się wapienie dewońskie, skąd woda mineralna, wzbogacona w CO2, wypływa na powierzchnię z podziemnych uskoków i szczelin tektonicznych.  Woda deszczowa przesącza się przez szczeliny aż do głębokość 700 metrów a na powierzchnię wydostaje się w dolinie rzeki Bečvy.

Poszczególne źródła

Atrakcje przyrodnicze

Ciepłe wody mineralne w wyjątkowy sposób wpływają na procesy krasowe na obszarze Krasu Hranickiego. Obszar krasowy w wapieniach dewońskich zajmuje wyjątkową pozycję dzięki najgłębszej przepaści w Europie Środkowej – Przepaści Hranickiej i krasowi hydrotermalnemu w Zbrašovskuch Jaskiniach Aragonitowych. Mineralna szczawa węglanowa stworzyła tu niepowtarzalne dekoracje krasowe i ogrzewa przez cały rok powietrze w jaskini do 14,5°C, co powoduje, że jest to najcieplejsza jaskinia w Republice Czeskiej z wejściem leżącym bezpośrednio na terenie uzdrowiska.

Zbrašovskie jaskinie aragonitowe – leżą bezpośrednio w Teplicach nad Bečvou, są to wyjątkowe jaskinie, wejście do jaskiń znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie uzdrowiska. Jaskinie w wapieniach dewońskich mają niepowtarzalną dekorację składającą się z aragonitu i pięknych dekoracji naciekowych. Wody mineralne przyczyniły się do ukształtowania jaskiń, a najniższe poziomy jaskiń są stale wypełnione dwutlenkiem węgla, który w dolnych partiach tworzy jeziora gazowe.  To najcieplejsze jaskinie w całej Republice Czeskiej, przez cały rok utrzymuje się w nich stała temperaturą 14,5°C. Zostały odkryte w 1912 roku i są udostępnione do zwiedzania od 1926 roku. Całkowita długość korytarzy jaskiń wynosi 1435 m, z czego 375 m jest udostępnionych do zwiedzania.

Hranicka Przepaść – na przeciwległym prawym brzegu rzeki Bečvy, na terenie Narodowego Rezerwatu Przyrody Hůrka w pobliżu Hranic znajduje się najgłębsza przepaść w Republice Czeskiej i prawdopodobnie najgłębsza przepaść słodkowodna na świecie. Pierwsza pisemna wzmianka o Przepaści pochodzi z 1580 roku, Jan Amos Komenský oznaczył ją kartograficznie na Mapie Moraw, dzięki czemu stała się ona pierwszym zjawiskiem krasowym zaznaczonym na mapie w naszym kraju. Jest to stosunkowo rozdrobniony system krasowy. Całkowita głębokość przepaści wynosi co najmniej 473,5 m, z czego 69,5 m to część sucha, a dolna część jest zalana przez jeziorko.  Szacuje się, że przepaść może mieć głębokość od 800 do 1200 m. Przepaść ma kształt elipsy, w najdłuższym miejscu ma około 110 metrów, a w najszerszym miejscu około 50 metrów Hranicka Przepaść to najważniejszy powierzchniowy obiekt krasu hranickiego.