Uzdrowisko Kundratice jest częścią miasta Osečná i znajduje się 5 km na południowy zachód od Liberca. Leży w krańcowej części Płyty Czeskiej, w dorzeczu rzeki Ploučnice na Wyżynie Ralskiej. Od Liberca oddziela je Grzbiet Jeszczedzki, który chroni uzdrowisko przed zimnymi północno-wschodnimi wiatrami. Uzdrowisko powstało w 1881 roku w miejscach bogatych złóż borowiny i jest jednym z najstarszych uzdrowisk w Czechach, w którym używa się borowiny jako naturalnego źródła leczniczego.
Oficjalna nazwa
Lázně Kundratice a.s.
Lokalizacja
Gmina: Osečná
Powiat: Liberec
Województwo: Liberecký
Uzyskanie statusu uzdrowiska
1989
Forma prawna
Spółka akcyjna
Naturalne źródło lecznicze
Peloid
Wskazania
Choroby układu nerwowego
Choroby aparatu ruchu
Liczba miejsc w uzdrowisku
Kąpiele i okłady borowinowe (własna borowina siarkowo-żelazowa)
Hydroterapia
Balneoterapia
Masaże
Fizjoterapia
Rehabilitacja
Indywidualna rehabilitacja ruchowa
Elektroterapia
Liczba miejsc w uzdrowisku
160 miejsc
Dostęp dla osob niepełnosprawnych
częściowy
Infrastruktura miejscowości
sportowo-rekreacyjna
kryty basen
mini golf
ścieżka rowerowa
trasa turystyczna
ścieżka dydaktyczna
usługi
restauracja
kawiarnia
sklep spożywczy
inne sklepy
biblioteka
centrum Informacji
Dojazd transportem publicznym
dworzec autobusowy
Odległość do miasta wojewódzkiego
Liberec 15 km, 0:30 h
Uzdrowisko powstało w 1881 roku, zostało zmodernizowane w 1913 roku, gdy obiekty uzdrowiskowe zyskały nowy wygląd. W 1933 r. było uznawane za jedno z najnowocześniejszych uzdrowisk w Czechach. Dziś kompleks uzdrowiska tworzą budynki Šárka, Dalibor i Přemysl.
Na terenie miasta Osečná znajduje się zabytkowy budynek Kočvarům mlýn (młyn) z 1799 roku.
Założycielem Uzdrowiska Kundratice był miejscowy przedsiębiorca Josef Schwan, który pod koniec XIX wieku zaczął wykorzystywać miejscową borowinę do celów leczniczych. Uzdrowisko w 1908 roku kupiła gmina, która rozpoczęła modernizację kompleksu uzdrowiskowego. W latach wojny uzdrowisko służyło na potrzeby wojska. Po II wojnie światowej Uzdrowisko Kundratice stało się częścią przedsiębiorstwa państwowego Czechosłowackie Uzdrowiska Państwowe, w 1992 roku uzdrowisko zostało sprywatyzowane i powstała spółka akcyjna Lázně Kundratice a.s.
Częścią uzdrowiska jest park leśny Mannův les [Las Manna], który ma charakter parku podmiejskiego. Przez park prowadzi drewniany chodnik, która przebiega nad mokradłami, w parku znajdują się też punkty widokowe, tablice informacyjne, siłownia na świeżym powietrzu i altana.
Josef Schwan – założyciel uzdrowiska
Jednostka hydrogeologiczna
Bazalny kolektor kredowy na wschód od Hamrów do Łaby (4720)
Uzdrowisko położone jest w otoczeniu pięknego krajobrazu z licznymi atrakcjami przyrodniczymi. Bezpośrednio na terenie miasta Osečná znajduje się źródło rzeki Ploučnice, kilka stawów (np. Lázeňský rybník lub Chrastenský rybník, w których można się kąpać), wodospad, punkty widokowe, ścieżka dydaktyczna, geopark i miejsce pielgrzymkowe z drogą krzyżową.
Źródło Ploučnicy – na terenie miasta Osečná znajduje się główne źródło rzeki Ploučnice, która jest ważnym lewostronnym dopływem Łaby (do Łaby wpada w Děčínie). Źródło Ploučnicy jest uznawane za jedno z najwydajniejszych źródeł w Europie Środkowej. Jego wydajność nie spada nawet w okresach długotrwałej suszy. Duża ilość wody ze źródła zasila staw Jenišovský rybník, który jest bezpośrednio połączony z tym źródłem. Z tego stawu część wody doprowadzona jest kanałem młyńskim do oddalonego o 300 metrów Jenišovskiego młyna, napędzanego turbiną wodną, który działał jeszcze w 1962 roku. W przeszłości w Osečnej istniały jeszcze cztery inne młyny. W pobliżu źródła rzeki Ploučnice znajduje się ujęcie wody pitnej dla miasta Osečná i Lázně Kundratice. Ploučnice należy do znaczących cieków wodnych Republiki Czeskiej, całkowita długość rzeki Ploučnice wynosi 105 km, a powierzchnia zlewni to 1194 km2 (jest to 10. pod względem wielkości zlewnia w Republice Czeskiej).
Wodospad Chrastenský – Wodospad Chrastenský powstał w XVI wieku w wyniku skierowania rzeki Ploučnice do Stawu Hamerskiego. Wodospad ma ponad dwa metry wysokości. Prowadzi do niego leśna ścieżka ze znakami turystycznymi.
Pomnik przyrody Široký kámen [Szaroki Kamień] – To obszar góry stołowej, na którym występują rzadkie gatunki roślin (np. kostrzewa szara, turzyca wrzosowata czy wężymord niski) i zwierząt (np. sokół wędrowny, puchacz zwyczajny, padalec zwyczajny).
Pomnik przyrody Děvín i Ostrý – To zalesiony grzbiet, gdzie występują rzadkie gatunki roślin i zwierząt.
Góra Hamerský Špičák (Ostrý, 452 m n.p.m.) wraz z sąsiednim Děvínem stanowi widoczny element krajobrazu regionu Podještědí. Jest to samotne, stożkowe wzgórze. Badania archeologiczne w 1934 roku potwierdziły istnienie fortyfikacji z XIV – XV wieku, co było związane z pobliskim zamkiem Děvín. Droga dojazdowa na szczyt zniknęła w okresie wydobywania limonitu.
Góra Kamberk (400 m n.p.m.), położona na zachodnim skraju miasta Osečná, jest oddzielnym zalesionym wzgórzem o kształcie ściętego stożka, utworzonym przez skałę bazaltową, tzw. nefelinit, penetrowany przez osady górnej kredy.
Geościeżka Śladami rudy żelaza (5,5 km) znajduje się w pobliżu wsi Hamr na Jezeře, jest poświęcona geologii, górnictwu i ciekawym historycznym miejscom w rejonie trzech pomników przyrody: Děvín i Ostrý, Divadlo [Teatr] i Široký kámen.
Pomnik przyrody Divadlo jest przykładem formacji skalnej w piaskowcach kredowych, która pokazuje proces stopniowego podziału płyt i przekształcania w skalne miasto pod wpływem procesów egzogenicznych. Formacja skalna obejmuje wieże skalne, wnęki, plastry miodu i bramę skalną, a czymś naprawdę wyjątkowym są żelazne belki (formacje rurowe o średnicy do 50 cm), których powstawanie jest związane z intruzyjną aktywnością wulkaniczną, gdy wraz ze skałami magmowymi na powierzchnię wydostały się roztwory żelaza, tworząc inkrustacje żelazne o większej odporności niż piaskowce kredowe.
Narodowy Geopark Ralsko został utworzony na terenie rozciągającym się między trzema średniowiecznymi zamkami – Ralsko, Bezděz i Děvín. Leży na obrzeżach Czeskiej Płyty na Wyżynie Ralskiej. Łączy w sobie relief płyt, podzielonych na miasta skalne, z neowulkanicznymi samotnymi górami, które tworzą ważne szczyty i wyraziste elementy krajobrazu na tym obszarze. W latach 1950 – 1991 był tu poligon wojskowy, co znacząco wpłynęło na obecny charakter tego obszaru. Bezpowrotnie zniknęło 17 wsi, wraz z kościołami i cmentarzami, a na ich miejscu powstały obiekty wojskowe. Teren był zamknięty dla świata zewnętrznego, a miejsca, które nie były wykorzystywane do celów wojskowych, w sposób naturalny powróciły do swojej pierwotnej formy. Dlatego obecnie Geopark Ralsko jest miejscem wyjątkowym, przypominającym zieloną wyspę, dzięki czemu stanowi obszar atrakcyjny pod względem turystycznym.
Ścieżka dydaktycznae K pramenům [Do źródeł] jest ściśle połączona z uzdrowiskiem i źródłami wód. Od strony tematycznej jest poświęcona właśnine źródłom wody, geologii i hydrogeologii obszaru, a także zwierzętom wodnym, wykorzystaniu wody w młynach w Osečnej oraz przemianom krajobrazu Osečnej.
Geopark Termin geopark odnosi się do obszaru, który przedstawia przebieg rozwoju geologicznego Ziemi i pokazuje wpływ lokalnych zasobów przyrodniczych na rozwój gospodarczy i kulturalny społeczeństwa. Powstaje w regionie, którego budowa geologiczna pozwala na ciekawą interpretację procesów geologicznych i wyjaśnianie ich w ten sposób opinii publicznej, a także tam, gdzie zostanie stworzona funkcjonalna infrastruktura, złożona z grup lokalnych, wspierających tradycyjne i nowe atrakcje geoturystyczne. Geopark powstaje z inicjatywy społeczności lokalnej, a do sieci geoparków narodowych może zostać zgłoszony jakikolwiek ciekawy obszar Republiki Czeskiej związany w jakiś sposób z dziedzictwem geologicznym. Znak jakości i oznaczenie Geopark Narodowy są przyznawane przez Ministerstwo Środowiska Republiki Czeskiej na wniosek Rady Geoparków Narodowych. Instytucja Geoparków w Republice Czeskiej nie wynika z ustawodawstwa, geoparki powstają w ścisłej kooperacji z państwową ochroną przyrody na zasadzie dobrowolnej współpracy różnych podmiotów na danym obszarze, które chcą czerpać z lokalnych tradycji i wartości przyrodniczych regionu, ze szczególnym uwzględnieniem dziedzictwa geologicznego. Celem jest potraktowanie regionu jako harmonijnej całości i pokazanie go nie tylko jego mieszkańcom, ale przede wszystkim odwiedzającym, wspierając w ten sposób geoturystykę, rolnictwo indywidualne, tradycyjne rzemiosło i inną oryginalną działalność gospodarczą, przyczyniającą się do zrównoważonego rozwoju tego obszaru, wspierając edukację ekologiczną oraz zachowanie naturalnego środowiska.
Światowa sieć geoparków UNESCO zaczęła powstawać od 2004 roku, gdy w Pekinie odbyła się pierwsza międzynarodowa konferencja poświęcona geoparkom, na której przyjęto Deklarację Pekińską o ochronie dziedzictwa geologicznego. Na podstawie tej deklaracji pod auspicjami UNESCO powstała Światowa Sieć Geoparków (Global Geoparks Network). W 2015 roku przyjęto wspólny program IGGP (Int. Geoscientific and Geoparks Programme). Celem działalności geoparków jest wspieranie zrównoważonego rozwoju regionu, badań naukowych i edukacji publicznej. Geoparki UNESCO są zlokalizowane w wyjątkowych miejscach, które tworzą np. wychodnie skalne ze znaleziskami rzadkich minerałów, skamieniałości lub fragmenty krajobrazu, które pokazują budowę geologiczną i rozwój geologiczny obszaru, w tym jego wykorzystanie dawniej i współcześnie. Obecnie światowa sieć geoparków UNESCO obejmuje 161 geoparków w 44 krajach.
Europejska Sieć Geoparków obejmuje obecnie 81 geoparków w 26 krajach Europy. Do tej pory jedynym europejskim geoparkiem UNESCO w Czechach jest od 2005 roku Geopark Czeski Raj, który tym samym jest jedynym obszarem w Republice Czeskiej, stanowiącym certyfikowany geopark narodowy, europejski i światowy.
doc. RNDr. Irena SMOLOVÁ, Ph.D.
irena.smolova@upol.cz
Katedra geografie
Přírodovědecká fakulta
Univerzita Palackého v Olomouci
17. listopadu 12
771 46 Olomouc