Uzdrowisko Jedlina-Zdrój położone jest w południowej części województwa dolnośląskiego na pogórzu sudeckim pomiędzy pasmami Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich. Miejsce otoczone jest ze wszystkich stron przez zalesione szczyty, z których najwyższy to Rzepiska, Kobiela i najwyższy szczyt Borová (854 m npm). Uzdrowisko położone jest na południowo-zachodnim stoku doliny rzeki Jedliny, która tworzy głęboką zalesioną dolinę z otwartą od południa doliną zalewową. Ze względu na swoje położenie uzdrowisko zaliczane jest już do uzdrowisk górskich, które do leczenia wykorzystuje źródła wód mineralnych oraz sprzyjające warunki klimatyczne, gdzie południowa orientacja zboczy i grzbietów górskich chroni okolicę przed zimnymi północnymi wiatrami.
Oficjalna nazwa
Uzdrowisko Szczawno – Jedlina S.A.
ul. Wojska Polskiego 6
58 – 310 Szczawno – Zdrój
Lokalizacja
Gmina: Jedlina-Zdrój
Powiat: wałbrzyski
Województwo: dolnośląskie
Uzyskanie statusu uzdrowiska
1723/1967
Właściciel, założyciel
Uzdrowisko Szczawno-Jedlina S.A.
ul. Wojska Polskiego 6
58-310 Szczawno – Zdrój
NIP: 886-000-03-40
Regon: 000288308
Naturalne źródło lecznicze
woda mineralna
Wskazania
Choroby układu krążenia
Choroby układu trawiennego
Choroby układu oddechowego
Choroby układu nerwowego
Choroby aparatu ruchu
Choroby układu moczowego
Liczba miejsc w uzdrowisku
Hydroterapia (wodolecznictwo)
Elektroterapia
Rehabilitacja
Masaż klasyczna
Termoterapie
Aerozoloterapii (inhalacje)
Światłolecznictwo
Magnetoterapia
Ultrasonoterapia
Laseroterapii
Krioterapii
Kinezyterapia
Dostęp dla osob niepełnosprawnych
częściowo bez barier
Basen
Kryty wellness
Infrastruktura miejscowości
sportowo-rekreacyjna
trasa zjazdowa
kryty basen
mini golf
ścieżka rowerowa
trasa turystyczna
usługi
restauracja
kawiarnia
sklep spożywczy
inne sklepy
biblioteka
centrum Informacji
Dojazd transportem publicznym
stacja kolejowa (2,8 km)
przystanek autobusowy (0,2 km)
Odległość do miasta wojewódzkiego
Wrocław 78 km, 1:30 h
Najstarsze wzmianki o mieście pochodzą z XIII wieku, a nazwa pochodzi od pięknych lasów jodłowych, które tu rosły. W tym czasie była to osada drwali Bolka I. – księcia świdnicko-jaworskiego. Pierwsze źródła wody mineralnej odkryto w XVI wieku, aw XVIII wieku uznano je za lecznicze i zaczęto je wykorzystywać na większą skalę.
W 1723 r. Osada stała się uzdrowiskiem. Źródło nazwane na cześć Charlotte, żony Hansa Christophera Barona von Seher-Thossa – właściciela Jedlinki, nazywało się Charlottenbrunn. Nazwę tę przyjęła cała Jedlina i była używana do 1945 roku.
Uzdrowisko nie było zniszczone, ale po 1945 roku nie podjęło działań leczniczych. W latach 50. część dawnych sanatoriów i pensjonatów zamieniono na domy wczasowe zakładów pracy. W szczytowym okresie było tu do tysiąca miejsc w obiektach wczasowych. Na skutek rozwoju kopalni w Wałbrzychu i okolicach, prawie całkowicie zanikły źródła mineralne. Jedlina zmieniła również swój charakter, stała się osiedlem, do którego przyłączono okoliczne wsie z zakładami przemysłowymi. W samym uzdrowisku też istniały drobne zakłady przemysłowe z działającą do 1960 roku fabryką tektury. Dopiero od 1962 roku wznowiono działalność uzdrowiskową, ale w ograniczonym zakresie, jako filii Szczawna-Zdroju, z którego dostarczano wodę do picia i zabiegów. W tej sytuacji Jedlina nie rozwijała się, a baza uzdrowiskowa ulegała zaniedbaniom i zniszczeniom. Po dawnej pijalni wód pozostała tylko altana na środku Placu Zdrojowego, odremontowano natomiast zakład przyrodoleczniczy i klub. Kilkakrotnie przymierzano się do odtworzenia, znanego jeszcze przed 1945 rokiem, ujęcia J-300, potem odkryto nowe ujęcie J-600, ale zawsze brak środków stawał na przeszkodzie we wznowieniu wydobycia wód mineralnych i usamodzielnienia uzdrowiska.
Park zbudowany v letech 1820 – 1830, swoim zasięgiem obejmuje pijalnię wód mineralnych (dawny pawilon źródła wód mineralnych), dawną halę spacerową (obecnie jadalnia uzdrowiskowa i restauracja), nową halę spacerową z oranżerią (palmiarnią). W roku 2011 park został poddany rewitalizacji, utworzono nowe alejki, kwietniki, ustawiono elementy małej architektury ogrodowej (ławki, latarnie).
Charlotta Seherr-Thossa – w 1723 nabyła łąkę ze źródłem i wieś stałą się oficjalnie uzdrowiskiem.
Woda wystêpowa a w piaskowcach górnego karbonu w pobliżu ich kontaktu z dolnopermskimi porfirami felzytowymi. Wydobywanie wêgla w zagłębiu wałbrzyskim spowodowało zdrenowanie wody i zanik żródeł. W latach 1966 i 1968 wykonano tu dwa wiercenia (J-300, 292 m i J-600, 365 m).
Jednostka hydrogeologiczna
Region sudecki (125)
Poszczególne źródła
|
Nazwa źródła |
Całkowita mineralizacja (w mg/l) |
Głębokość odwiertu (w m) |
Skład chemiczny |
|
J-600 |
2 000 |
365 |
Szczawa HCO3–Ca–Mg |
|
S-7 (Vladimír) |
683 |
290 |
zczawę radoczynną wodorowęglanowo – siarczanowo –wapniowo – magnezowo – sodową (192 Bq/l) |
doc. RNDr. Irena SMOLOVÁ, Ph.D.
irena.smolova@upol.cz
Katedra geografie
Přírodovědecká fakulta
Univerzita Palackého v Olomouci
17. listopadu 12
771 46 Olomouc